پوشش های ضد حریق

 پوشش ضد حریق چیست؟

یکی از اصول ایمنی ساختمان ها در برابر آتش سوزی، مقاوم سازی آنها با استفاده از روش های مختلف است. در هنگام وقوع آتش سوزی امکان خروج افراد از ساختمان از اهمیت بالایی برخوردار است و پس از آن باید امدادرسانی به افراد توسط نیروهای آتش نشانی و اکیپ های امداد و نجات ممکن شود و در مرحله آخر پایداری و حفاظت ساختمان به عنوان سرمایه ملی حفظ شود.

مقاوم سازی ساختمان همراه با سیستم های اعلام و اطفای حریق ایمنی ساختمان را تضمین می کند. به این صورت که هنگامی سیستم اطفای حریق نتواند آتش سوزی ساختمان را کنترل کند سیستم مقاوم سازی، زمان حریق را کند کرده و به این ترتیب باعث می شود که نیروهای آتش نشانی زمان کافی برای خارج کردن ساکنین از ساختمان را داشته و بتوانند قبل از فروریختن ساختان آتش را خاموش کنند. این موضوع در ساختمان های بلند مرتبه از اهمیت بیشتری برخوردار است چون امکانات و تجهیزات آتش نشانی نمی تواندد به صورت عمودی و مستقیم عمل کنند.

انواع حریق

به طور کلی حریق به دو دسته تقسیم بندی می شود:

  • حریق های سلولزی
  • حریق های هیدروکربنی

حریق های سلولزی در ساختمان های غیرصنعتی مانند مدرسه ها، بیمارستان ها، فروشگاه ها، هتل ها، اداره ها، شرکت ها و … اتفاق خواهد افتاد اما حریق های هیدروکربنی در سازه های صنعتی مانند کارخانه ها، پالایشگاه هاف نیروگاه هاف مجتمع های پتروشیمی و … اتفاق می افتد چون این نوع سازه ها دارای مقدار فراوانی سوخت های فسیلی و شیمیایی همچون گاز، بنزین، نفت و مواد شیمیایی هستند. در آتش سوزی سلولزی دمای حداکثر آتش به 600 درجه سانتیگراد می‌رسد و در آتش سوزی هیدروکربنی این دما می‌تواند تا 1200 درجه سانتیگراد هم افزایش یابد. در آتش سوزی سلولزی باید حتما ماده‌ای برای سوختن وجود داشته باشد. اما در آتش سوزی هیدروکربنی نیازی به ماده‌ای برای سوختن (مانند چوب، کاغذ ویا پارچه) نیست. به طور کلی برای آتش سوزی هیدروکربنی شرایط بسیار وخیم تر است.

روش های محافظت از سازه ها در برابر آتش سوزی

روش فعال (پدافند عامل)

در این روش با تعبیه سیستم های خودکار ضد حریق مانند سیستم اعلام (آژیر) و اطفای حریق (آب پاش) می توان جلوی آتش سوزی را گرفت و یا زمان آتش سوزی را به تاخیر انداخت. این سیستم ها دارای سنسورهایی هستند که به محض آتش سوزی و ایجاد حرارت و دود فعال شده و آژیر می کشند و یا به محیط اطراف با فشار زیاد آب می پاشند.

حفاظت اکتیو از سازه ها در برابر آتش سوزی

حفاظت اکتیو از سازه ها در برابر آتش سوزی

روش غیرفعال (پدافند غیر عامل)

در این روش با اجرای پوشش های ضد حریق روی ساختمان ها زمان آتش سوزی را می توانیم به تاخیر بیاندازیم و به این طریق علاوه بر اینکه فرصت کافی برای تخلیه ساختمان از افراد به وجود می آید، نیروهای آتش نشانی نیز می توانند به موقع خود را به محل آتش سوزی برسانند و در نتیجه خسارت وارد شده به ساختمان نیز کمتر می شود.

انواع پوشش های ضد حریق

  • رنگ های منبسط شونده

رنگ های منبسط شونده (Paint Intumescent) نوعی پوشش ضد حریق می باشد که با ضخامت 6mm روی سطح اجرا می شود. این نوع پوشش ها هنگامی که در معرض آتش قرار می گیرند، با واکنش های شیمیایی که انجام می دهند از خود گازهای خنک کننده متساعد می کنند و همین امر باعث می شود تا در برابر گرما و حرارت از خود مقاومت نشان دهند و بعد از آن یک لایه ذغالی به ضخامت تا 20 برابر ضخامت اولیه رنگ ایجاد شده که مانع رسیدن حریق به لایه زیرین رنگ (سطح سازه) می شود و به این شیوه می توانند ساختمان را تا 2 ساعت در برابر آتش محافظت کنند.

  • عایق های معدنی پاششی

این نوع عایق ها از سنگدانه های منبسط شده ای که حاوی پرلیت، میکولیت و چسباننده های هیدرولیک مانند گچ و سیمان می باشد، تشکیل شده است که باید با آب ترکیب شوند و بعد از آنکه به غلظت کافی رسید به وسیله دست یا شاتکریت روی سطوح سازه پاشیده شود. عایق های معدنی در فضاهای داخل و خارج ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند که باعث تاخیر 4 ساعتی در زمان آتش سوزی می شوند.

  • پانل های ضد حریق

این نوع پوشش های ضد حریق دارای انواع مختلفی از قبیل سیمان، فیبرهای سیمانی فشرده، پالت های پشم سنگ، میکولیت، منیزیم، اکسید منیزیم و غیره می باشد که همانند پوشش های معدنی می توانند تا 4 ساعت سازه را از حریق نجات دهند.

ملات های پاششی

این نوع از پوشش های ضد حریق براساس وزن مخصوص (دانسیته) آنها به سه گروه تقسیم می شوند:

  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص کم
  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص متوسط
  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص بالا
  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص کم: این نوع ملات ها با توجه به اینکه کمترین دانسیته و در نتیجه کمترین وزن را دارند، بیشترین کاربرد را در صنعت ساختمان در میان دیگر ملات های پاششی را دارند که شامل موادی همچون گچ، پرمیکولایت و … می باشد که توانایی حفاظت از ساختمان تا 4 ساعت را دارند. بهتر است این مواد را در طبقات بالاتر ساختمان استفاده کرد. وزن مخصوص این ملاتها 300 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد.
  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص متوسط: این نوع ملات های پاششی بر پایه سیمان پرتلند ساخته شده اند و به همین دلیل دارای وزن مخصوص متوسط می باشند. به دلیل دانسیته متوسط، این ملات ها در طبقات همکف و منفی ساختمان و همچنین در پارکینگ ها، انبارها و بخش های تاسیساتی ساختمان و … به کار برده می شوند. وزن مخصوص این مواد 400 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد.
  • ملات ضد حریق با وزن مخصوص بالا: این نوع ملات ها دارای وزن خصوص بالا در حدود 800 کیلوگرم بر متر مکعب می باشند و حاوی سیمان پرتلند، پرمیکولایت و … هستند. با توجه به اینکه این نوع ملات های پاششی در تست های انفجار، حریق و Jet Fire موفق بوده اند لذا برای حفاظت سازه ها در برابر حریق های هیدروکربنی بسیار مناسب می باشند. علاوه بر موارد فوق این ملات ها در برابر شرایط محیطی مانند اسیدها، بازها، نمک ها و … و شرایط آب و هوایی سخت مقاومت کافی را دارا هستند.

 

پوشش ضد آتش سوزی

پوشش ضد آتش سوزی

تفاوت رنگ های ضد حریق با دیگر پوشش های ضد حریق

رنگ های ضد حریق نسبت به دیگر پوشش های ضد آتش مزیت و برتری های زیر را دارد:

  • رنگ های ضد حریق با ضخامت های خیلی کم به طور میانگین 500 ت 5700 میکرون روی تمام سطوح با هر گونه ناهمواری که دارند می توانند اجرا شوند و فضای خیلی کمی را اشغال کنند. برعکس پوشش های سیمانی و یا گچی دارای ضخامت های چند سانتیمتری می باشند که فضای بیشتری را اشغال می کنند. در ضمن جهت اجرای آنها بخصوص در سازه های فلزی، باید سطح را غیر مسطح کرد.
  • رنگ های ضد حریق بعد از اینکه آماده شدند، به سرعت و با راحتی در صورتیکه نیاز به ابزار آلات خاص نیست روی سطوح اجرا می شوند اما پوشش های سیمانی و گچی زمان خیلی بیشتری را می برد که محتاج ابزارهای خاصی است.
  • این نوع پوشش های ضد حریق بار مرده ناچیزی را به سازه اعمال می کند به طوریکه ممکن است به 6 کیلوگرم در واحد سطح ساختمان هم نرسد اما ملات های پاششی گچ و یا سیمان وزن قابل توجهی دارند که طراح مجبور است وزن آنها را در محاسبات خود لحاظ کند که این موضوع موجب استفاده از فولاد با مقاطع بالاتر می شود.
  • وقتی روی سطوح پاشیده می شوند کاملا صاف و یک دست هستند اما در ملاتهای پاششی سیمان بعد از پاشش ناهمواری های زیادی بوجود می آید که احتیاج به ترمیم سطح ملات را دارد که این خود زمان بر است.
  • به دلیل سرعت اجرای بالای رنگ های ضد حریق و اشغال فضای کم و همچنین به دلیل کم وزن بودن و صاف و هموار بودن آنها، این نوع پوشش ها نسبت به ملات های پاششی و یا معدنی مقرون به صرفه هستند.
  • با توجه به اینکه در محیط گازهای خورنده زیادی وجود دارد، سطوح رنگ های ضد حریق بر خلاف سطوح بتنی به هیچ وجه دچار خوردگی نمی شوند.

طریقه اجرای رنگ های ضد حریق

برای اجرای رنگ های ضد حریق به این صورت عمل می شود که در مرحله نخست سطح سازه فلزی را آماده می کنند و آن را با پرایمر لازم می پوشانند و سپس رنگ ضد حریق را به وسیله ابزارهایی مانند دستگاه پاشش رنگ، ایرلس و یا حتی قلم مو و غلطک روی سطح اجرا می کنند.

رنگ های ضد حریق به دو صورت پف کننده و دیرسوز وجود دارند که در نوع پف کننده به محض تماس با آتش، حجم رنگ (تا چندین برابر ضخامت رنگ اولیه) زیاد شده و مانع از رسیدن آتش به سطح زیرین آن می شود. این نوع رنگ ها با ضخامت های حداقل 500 و حداکثر 5700 میکرون روی سطوح مختلفی همچون فلز، بتن، چوب، گچ و غیره اجرا می شوند.

در رنگ های ضد حریق دیرسوز نیز هنگامی که با شعله آتش روبرو می شوند، زمان آتش گرفتن آنها به کندی صورت می گیرد که می توان آنها را روی سطوحی مانند چوب، چرم، پارچه و … اجرا کرد. نکته مهمی که وجود دارد این است که می توان آنها را وارد چرخه تولید کرد. به این صورت که در ساخت لوازم منزل همچون یخچال، تلویزیون و یا حتی کابل و کاغذ از آنها استفاده کرد. امروزه در کشورهای پیشرفته این موضوع را جدی گرفته و آن را عملی کرده اند.

نوشته شده در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *